Hồi ký - tự truyện là thể loại văn học có ở châu Âu khá sớm. Ở Việt Nam, thể loại này xuất hiện muộn và chưa có nhiều tác phẩm. Trong khi đó, gần đây, xu hướng xuất bản sách hồi ký - tự truyện lại tạo ra nhiều ý kiến trái chiều, được nhiều người quan tâm.
Ở Việt Nam, trong nửa đầu thế kỷ XX, hồi ký văn học ra đời và được đánh dấu bằng sự xuất hiện của “Những ngày thơ ấu”(Nguyên Hồng), “Cai” (Vũ Bằng) và “Cỏ dại” (Tô Hoài). Trong giai đoạn 1945 - 1975, ở miền Bắc, hồi ký - tự truyện phát triển lẻ tẻ với một số tác phẩm: “Đời viết văn của tôi” (Nguyễn Công Hoan), “Bước đường viết văn”, “Một tuổi thơ văn”(Nguyên Hồng). Ở miền Nam là các hồi ký của Vũ Bằng, Quách Tấn, Nguyên Vỹ.
Sau năm 1975, hàng chục hồi ký văn học ra đời, như: “Nửa đêm sực tỉnh” (Lưu Trọng Lư), “Hồi ký song đôi” (Huy Cận/Xuân Diệu), “Hồi ký Anh Thơ”, “Bóng ngày qua” (Quách Tấn), “Chiều chiều”, “Cát bụi chân ai” (Tô Hoài), “Một thời để mất” (Bùi Ngọc Tấn), “Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương” (Ma Văn Kháng), “Người đàn bà cầm bút” (Lê Minh), “Hồi ký Đặng Thai Mai”, “Những năm tháng ấy” (Vũ Ngọc Phan), “Hồi ký Nguyễn Hiến Lê”…
Gần đây, nở rộ xu hướng người nổi tiếng xuất bản sách hồi ký - tự truyện, đồng thời cũng tạo ra nhiều luồng ý kiến bởi tính chân thật của các nhân vật được nhắc đến. Mở đầu trào lưu này là tự truyện “Lê Vân - Yêu và Sống”, tiếp đó là hồi ký “Thương Tín - Một đời giông bão”, hồi ký Sơn Nam. Các nghệ sĩ trẻ cũng bắt nhịp, như Hương Giang Idol với “Tôi vẽ chân dung tôi”, Đức Phúc với “I believe i can fly”, Sơn Tùng MTP với “Chạm tới giấc mơ”, Hoàng Thùy Linh với “Vàng anh và Phượng hoàng”... Mới đây nhất là cuốn tự truyện “Vì một ngôi sao” của ông Dương Nghiệp Khôi - cựu Phó Tổng Thư ký VFF.
Bìa cuốn tự truyện, hồi ký 'Để gió cuốn đi' (Ái Vân), 'Lê Vân yêu và sống' (Lê Vân), 'Một đời giông bão' (Thương Tín)
Theo thời gian, thể loại hồi ký - tự truyên ở Việt Nam đã có sự mở rộng đề tài và nhân vật. Nhằm để có cái nhìn khái quát về sự phát triển của thể loại này, Sống - thương hiệu sách tác giả Việt của Alpha Books tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “Hồi ký - tự truyện: Chuyện đời, chuyện người và trào lưu xã hội” với sự tham gia của: Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên; Nhà báo, nghệ sĩ thị giác Lê Anh Hoài; TS Văn học Trần Ngọc Hiếu và Nhà nghiên cứu văn học Mai Anh Tuấn.
Buổi tọa đàm được tổ chức từ 16h ngày 9/6/2018 tại Heritage Space (6 Nguyễn Hoàng, quận Nam Từ Liêm - Hà Nội), là không gian mở để các diễn giả và bạn đọc trao đổi những góc nhìn về hồi ký - tự truyện cũng như ảnh hưởng của truyền thông, xã hội tới thể loại văn học này.
