Hồi ký – Tự truyện: Chuyện đời, chuyện người và trào lưu xã hội
Những tác phẩm tự truyện, hồi ký ra đời từ nhu cầu "được nói" và "được nghe" sự thật. Nhưng chính điều đó cũng khiến hồi ký, tự truyện dễ gây tranh cãi, thậm chí là những phản ứng dữ dội.
Đây là một trong những chủ đề được bàn luận trong buổi tọa đàm Hồi ký - tự truyện: Chuyện đời, chuyện người và trào lưu xã hội (do Alpha Books tổ chức) diễn ra chiều 9.6, tại Hà Nội.

Cách đây 12 năm, khi tự truyện Lê Vân yêu và sống ra mắt, nghệ sĩ Lê Vân đã phải hứng chịu rất nhiều chỉ trích. Theo TS Trần Ngọc Hiếu (Khoa Ngữ văn - Đại học Sư phạm Hà Nội), phản ứng của công chúng có lẽ không chỉ vì những gì Lê Vân nói không tốt về cha mình (NSND Trần Tiến), mà còn bởi những câu chuyện vượt qua “thang đạo đức” thông thường, như quyết định làm người thứ 3, hay việc cô không biết đứa con trong bụng mình là của ai.



Theo nhận định của nhà nghiên cứu văn học Mai Anh Tuấn (Đại học Văn hóa Hà Nội), sự thật có thể làm tổn thương người khác, mặt khác, khi bối cảnh xã hội còn tồn tại nhiều thiết chế, khuôn mẫu đạo đức, thì chừng đó, sự thật vẫn bị những vòng kim cô kìm kẹp khi muốn thoát ra. Mặc dù dễ gây ra tranh cãi, nhưng sự thật được đưa ra trong hồi ký, tự truyện cho thấy nhiều giá trị xã hội và văn hóa, trong đó có những giá trị về lịch sử.

Nhà văn Tô Hoài từng phải chịu nhiều sức ép khi hồi ký Cát bụi chân aiChiều chiềura mắt. Nhưng đến giờ, những tác phẩm đó được nhìn nhận giá trị, trong đó có việc khắc họa một giai đoạn của lịch sử cũng như đời sống giới văn nghệ sĩ của một thời. Theo TS Trần Ngọc Hiếu, có những cuốn hồi ký, tự truyện là những tự sự của nhân chứng trong những sự kiện của lịch sử. Những tác phẩm ấy đã giúp lấp vào những “điểm mù” trong lịch sử, khi lịch sử chính thống bị khuyết trống.

Sự thật đến đâu?

Nhà báo Lê Anh Hoài (người chấp bút tự truyện Không lạc loài) cho rằng, hiện nay còn có dạng viết tự truyện, hồi ký theo kiểu “công nghệ” làm đẹp. “Cô bạn tôi kể cô ấy được một ông tướng về hưu mời viết tự truyện với giá 250 triệu, nhưng sau đó cô ấy đã từ chối vì thấy không thể làm được”, nhà báo Lê Anh Hoài nói. Thậm chí, theo nhà phê bình Mai Anh Tuấn, ở đâu đó, có những bàn tay muốn dùng tự truyện để truyền thông, PR cho sản phẩm của mình.



Nói về sự thật trong tự truyện, hồi ký, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên nhìn nhận: “Chúng ta chỉ có thể tiếp cận sự thật, chứ không thể biết được sự thật. Không có sự thật nào bắt đầu từ một cái nhìn, một chủ thể nhìn, không có sự thật đồng nhất cho mọi người, không có sự thật tuyệt đối, tròn vo”. Ông cho rằng: “Người viết phải là người có thẩm quyền về những câu chuyện đưa ra và phải chịu trách nhiệm về những gì mình viết”. Còn nhà nghiên cứu Mai Anh Tuấn cho rằng độc giả hiện nay đang có nhiều thách thức bởi “một khi tự truyện, hồi ký được nâng lên công nghệ viết phải hết sức cảnh giác với những câu chuyện được kể trong đó”.

Không thể phủ nhận sức hấp dẫn từ những câu chuyện bí mật được đưa ra trong tự truyện, hồi ký, nhưng có những câu chuyện (có thể hư cấu hoặc không) đã nhấn chìm cuộc đời của những con người. “Với tư cách người đọc, tôi không thích dùng sự thật tấn công người khác. Nếu vậy, người ta cũng đã hiểu sai tinh thần của sự thật”, nhà nghiên cứu Mai Anh Tuấn nói. TS Trần Ngọc Hiếu cho rằng, không có sự thật duy nhất, nên cần có nhiều những tác phẩm để người đọc có thể soi rọi “sự thật” từ nhiều chiều.
Tin tức khác
Đừng vội vàng cưới chỉ vì yêu: Vật chất, danh dự và tình yêu chưa đủ để làm nên một mối quan hệ bền vững

Đừng vội vàng cưới chỉ vì yêu: Vật chất, danh dự và tình yêu chưa đủ để làm nên một mối quan hệ bền vững

Chỉ khi thật sự yêu thương và cần nhau thì hôn nhân mới là cái kết viên mãn thật sự cho một tình...
Hành trình đi bộ xuyên Việt với cây đàn guitar và 100 nghìn đồng

Hành trình đi bộ xuyên Việt với cây đàn guitar và 100 nghìn đồng

Cuốn sách Đi bộ xuyên Việt với cây đàn guitar của Hồ Nhật Hà ra đời với mong muốn truyền đi cảm xúc,...
Hành trình chạy trốn của một phụ nữ Việt đi xuất khẩu lao động Ả Rập Xê Út

Hành trình chạy trốn của một phụ nữ Việt đi xuất khẩu lao động Ả Rập Xê Út

Đừng chết ở Ả Rập Xê Út (Sống và NXB Thế Giới) là cuốn tự truyện của tác giả Nghiêm Hương, một phụ...
Dự talkshow rinh bí kíp du học ở châu Âu ngon lành

Dự talkshow rinh bí kíp du học ở châu Âu ngon lành

Ngày 19/5 sắp tới, tại đường sách Nguyễn Văn Bình sẽ diễn ra buổi talkshow “Du học Châu Âu không còn...
Ký ức về cố Thủ tướng Phan Văn Khải được xuất bản thành sách

Ký ức về cố Thủ tướng Phan Văn Khải được xuất bản thành sách

Sáng 22/6, cuốn sách “Phan Văn Khải – Những hồi ức đặc biệt” đã chính thức được giới thiệu với công...
Đi bộ xuyên Việt để viết ca khúc và kiểm chứng tình người

Đi bộ xuyên Việt để viết ca khúc và kiểm chứng tình người

Với 100 ngàn đồng tiền mặt, 113 ngày và 2.300 km, Hồ Nhật Hà đã đi bộ từ TP.HCM đến tỉnh Hà Giang để...
Người bố Việt chia sẻ trải nghiệm và nuôi dạy con tại Mỹ

Người bố Việt chia sẻ trải nghiệm và nuôi dạy con tại Mỹ

Chiều ngày 14-9, tại Đường sách TPHCM, tác giả Phan Quốc Vinh vừa có buổi trò chuyện và ra mắt cuốn...
'Hạnh' – Cuốn sách dạy phụ nữ biết yêu thương chính mình

'Hạnh' – Cuốn sách dạy phụ nữ biết yêu thương chính mình

Đọc Hạnh - truyện ngắn kể về cuộc đời ngắn ngủi của một người phụ nữ từ lúc ấu thơ cho đến khi cô...
-	HỌC CÁCH HỌA NÊN BỨC TRANH CHO CUỘC SỐNG TỪ NHỮNG CHUYẾN ĐI.

- HỌC CÁCH HỌA NÊN BỨC TRANH CHO CUỘC SỐNG TỪ NHỮNG CHUYẾN ĐI.

Chương trình giao lưu cùng họa sĩ – tác giả Linh Trần tại buổi đọc sách “Đi như tờ giấy trắng” vừa...
'Đá nhọn vực sâu': Trải nghiệm Sơn Đoòng hoang sơ bí hiểm

'Đá nhọn vực sâu': Trải nghiệm Sơn Đoòng hoang sơ bí hiểm

Với những ai chưa có dịp ghé thăm hang động lớn nhất thế giới thì đây là một cuốn sách mang lại...